Deel 1/7

 Een lege hand aan de Hemelpoort

Wie in gedachten met lege handen staat, ontdekt een waardigheid die niet uit bezit of prestatie voortkomt. Het lege gebaar onthult een vrijheid die niet minder, doch juist meer laat zien van de mens, kwetsbaar en ontvankelijk. De uitdrukking ‘je bent het waard’ is hier van toepassing. In dat lege gebaar wordt de vraag voelbaar wat geloof werkelijk betekent, en hoe onafhankelijkheid, vrijheid en verantwoordelijkheid daarin samenkomen.

Er is een wonderlijke waardigheid in de lege hand. Niet als een tekort, maar als teken van verlangen. Het draagt bij als iets dat groter is dan woorden en regels. Wie verschijnt met niets dan zichzelf, met lege handen, ontdekt juist daar het begin van de ware ontmoeting, een ontdekking. Is de Hemelpoort een beeld van het leven zelf of is zij tegelijk symbool voor het Goddelijke dat zich daarin openbaart? Is het een samenspel?

Verschillende religies laten zien dat er geen sprake is van samenspel. Het laat zien dat het geloof dat het eigen denken opschort, de eigen wil afzweert en in plaats daarvan volhardt in passiviteit. Op deze manier wordt afhankelijkheid gekozen tot het hoogste Goddelijke goed, en de menselijkheid wordt genegeerd. De mens moet hierbij voldoen aan een hoop eisen. Met lege handen aan de Hemelpoort staan of op zoek gaan naar het geloof kan hierbij niet worden gezien als een acceptatie en zeggenschap over het persoonlijke leven... En juist de zwakte zou meer erkenning moeten vinden, meer dan de kracht en de kennis van het ‘weten’. Bij het uitwissen van deze menselijke persoonlijkheid wordt ook de zelfstandigheid opgeofferd die aan vrijheid is verbonden. Het gevolg is dat het zoeken naar God met lege handen geen optie is. Hierbij wordt het geloof een plaats van totale overgave, zonder mogelijkheid tot falen. En zo wordt God niet gezocht, maar God moet er zijn voordat er enige onderzoek mogelijk is geweest en zonder dat een richting kan worden bepaald. De mens verdwijnt achter een onwerkelijkheid, terwijl de groei van de geestelijke volwassenheid onbenut blijft. De overtuiging dat de wil en de persoonlijkheid onderdrukt moeten worden om zuiver te geloven, brengt een innerlijke verstarring teweeg. Hierdoor wordt de geest passief, en met lege handen staan krijgt een negatief effect en beoogt dogma’s binnen een relatie, maar wordt God gezien als overheerser, meester van elke stap, rechter van elke gedachte. Hoe kan de mens in zijn geheel waardig blijven als zelfs met lege handen geen optie is? De mens wordt zo belast met opgelegde eisen die zijn zeggenschap uitschakelt. Binnen een relatie in het geloof kan groei ontstaan binnen het menselijke bestaan, met de verwachting van Gods waardigheid. 

7-1. Autonomie

Het geloof is geen weigering van de autonomie van de mens, maar dat is onmogelijjk, omdat deze autonomie in beweging is, veranderlijk en om verduidelijking vraagt voor verdere groei. Groei betekent ook het waarnemen van menselijkheid ten opzichte van het leven.

Daarom is een relatie in geloof en ongeloof, ongevraagd en gevraagd, een ontmoeting die uitnodigt tot onderscheid en het aantonen van verschillen binnen het leven. Het is het doormaken van de levenservaring, ook ongevraagd. Dit mag en moet erkend worden, anders is een levend gesprek met iets zo onbereikbaar als God niet mogelijk. Ieder mens ervaart de kwetsbaarheid in het leven. Het is de toetsing van het geloof en het leven samen aan een werkelijkheid die ertoe doet. Niet omdat men geen keuze durft te maken, maar omdat men vrij mag ondervinden en onderdeel blijft van een relatie met God. Het is de positieve afhankelijkheid van degene die vrij is en toch kiest voor verbondenheid.

---